Als paardenliefhebber wil je natuurlijk het allerbeste voor je paard. Toch kan het kiezen van het juiste voer soms behoorlijk overweldigend zijn. Het aanbod is enorm, en alle merken lijken te beloven dat hun product “perfect” is. Maar hoe weet je nu echt wat er in een zak paardenvoer zit en of het past bij jouw paard? Het antwoord ligt op de achterkant van de zak: het voerlabel.
Voordat we de details induiken, is het belangrijk om te begrijpen dat ruwvoer altijd de basis vormt van het rantsoen van een paard. In de natuur kan een paard kiezen uit een brede variatie aan grassen, kruiden en planten om aan zijn voedingsbehoeften te voldoen. Onze weides zijn echter vaak eenzijdig, en de bodem kan arm zijn aan essentiële voedingsstoffen zoals vitaminen, mineralen, aminozuren en vetzuren. Hierdoor kan een tekort of een disbalans ontstaan, wat op de lange termijn de gezondheid en prestaties van je paard beïnvloedt. Daarom is het essentieel om het rantsoen aan te vullen met de juiste voeding.
In deze blog leggen we je graag uit hoe je een voeretiket kunt lezen in maar 7 stappen! We gaan door de verschillende onderdelen die op een zak staan en geven je handvaten waar je op kunt letten. Zo kun je met vertrouwen een voerkeuze maken die aansluit bij de behoeften van jouw paard.
Stap 1. Begin bij het type voer
Het eerste wat je op het etiket ziet, is voor welk dier en welk doel het voer bedoeld is. Bij paarden kun je grofweg onderscheid maken tussen complete voeders en aanvullende voeders. Complete voeders zoals brok of muesli zijn zo samengesteld dat ze het rantsoen, naast het ruwvoer, volledig kunnen aanvullen met esssentiële voedingsstoffen. Denk hierbij aan de Daily Complete, Balance+ Muesli, Active+ Muesli, Breed & Grow of de Senior+ Muesli. Aanvullende voeders zijn bedoeld om het rantsoen gericht te verrijken, bijvoorbeeld wanneer een paard moet aankomen in gewicht of bespiering, of wanneer de darmflora wat extra ondersteuning kan gebruiken. Dit kun je doen met extra vezels; zoals de Pure Lucerne+ en Fiber-Mix+ of met prebiotische vezels via de NutriMash.
Zie voeding als een totaalplaatje. Ruwvoer vormt de basis, en met zowel complete als aanvullende producten kun je het rantsoen verder optimaliseren en precies afstemmen op de behoeften van je paard.
Stap 2. Ingrediënten: de bouwstenen van het voer
De ingrediëntenlijst vertelt je veel over wat je paard daadwerkelijk binnenkrijgt. Ingrediënten staan op volgorde van gewicht, dus het eerste ingrediënt is het meest aanwezig.
Zie je graanrijke ingrediënten zoals haver, gerst of tarwe bovenaan staan? Deze ingrediënten bevatten relatief veel zetmeel en suikers. Zetmeel en suikers zijn snel verteerbare koolhydraten die zorgen voor een snelle stijging van de bloedsuikerspiegel en energiepieken.
Daarom richten wij ons op andere energiebronnen die beter passen bij het verteringssysteem van het paard. Een rantsoen met voldoende vezels, niet te veel zetmeel en suikers, een uitgebalanceerd gehalte vitaminen en mineralen en een energiewaarde die is afgestemd op de energiebehoefte van jouw paard.
Bij Vitalbix zie je daardoor vooral vezelrijke ingrediënten zoals luzerne, timotheegras, weidegras en lijnzaadhullen. Deze leveren energie op een langzame en geleidelijke manier. Ze worden trager verteerd, waardoor je paard stabielere energie krijgt zonder pieken. Daarnaast ondersteunen ze een gezonde darmflora en een goede spijsvertering.
Op voeretiketten zie je daarnaast vaak bijproducten zoals tarwezemelen, haverkaf, lijnzaaddoppen, appelpulp of haverdoppen. Deze zijn overgebleven na bewerking voor menselijk gebruik of voor andere toepassingen, maar bevatten nog veel waardevolle voedingsstoffen. Paarden kunnen deze deelproducten goed verteren en halen er energie, eiwitten, vezels en mineralen uit. Neem bijvoorbeeld haverdoppen; dit zijn de schillen van de haverkorrel nadat de zetmeelrijke kern eruit is gehaald. Wij gebruiken dit product graag omdat het een ondersteuning geeft aan een gezonde darmflora.
- Wil je langdurige en geleidelijke energie kies dan voor een product met een laag zetmeel en suiker gehalte en een hoog gehalte van vetten en vezels.
Stap 3. Analytische bestanddelen: de cijfers achter het voer
Op elk voerlabel vind je een tabel met zogenaamde analytische bestanddelen. Dit zijn de “gegarandeerde gehalten” van belangrijke voedingsstoffen zoals:
Ruw eiwit: voor spieropbouw en -herstel
Ruwe vezels: belangrijk voor een gezonde spijsvertering
Ruw vet: energiebron, levert 2–3 keer zoveel langzaamvrijkomende energie als zetmeel en suikers
Ruwe as: totaal gehalte van de hoeveelheid mineralen in het voer
Het woord ‘ruw’ staat voor de totale hoeveelheid van een grondstof.
Bijvoorbeeld: het ruwe eiwit zegt niet altijd alles over wat je paard daadwerkelijk opneemt. Daar komt de VREp (Verteerbaar Ruw Eiwit) om de hoek kijken: dit is het deel van het eiwit dat je paard echt kan verteren en benutten. Een laag ruweiwitgehalte betekent dus niet automatisch dat de VREp laag is.
- Controleer bij voerlabels altijd zowel het ruwe eiwitgehalte als de VREp, voor een beter beeld van wat je paard daadwerkelijk aan eiwit opneemt.
Stap 4. Mineralen en vitaminen
De belangrijkste mineralen, zoals calcium, fosfor, koper en natrium, worden altijd vermeld. Andere mineralen, zoals magnesium en zink, worden soms vermeld, dit is namelijk niet verplicht en daarom zie je het niet op ieder etiket terug. Toch zegt alleen een lijstje met waardes niet alles. Om een etiket goed te kunnen beoordelen, is het belangrijk dat je weet welke je wilt terugzien.
Mineralen
Bij de mineralen kun je onderscheid maken tussen macromineralen en spoorelementen (micromineralen). De macromineralen die je op een etiket wilt kunnen vinden zijn: calcium, fosfor, magnesium, natrium, kalium en chloride. Deze worden weergegeven in grammen en zijn in relatief grotere hoeveelheden nodig.
Daarnaast zijn er de spoorelementen, waarvan vooral deze belangrijk zijn om op te letten: ijzer, koper, zink, mangaan, selenium, jodium en kobalt. Deze mineralen zijn slechts in kleine hoeveelheden nodig, maar spelen een essentiële rol in veel processen in het lichaam. Ook hier geldt dat zowel tekorten als overschotten invloed kunnen hebben op de gezondheid van het paard. Een ijzertekort komt in de praktijk zelden voor doordat ijzer ruim aanwezig is in bodem, ruwvoer en water, daarom voegen wij het bewust niet toe aan onze producten.
Wat belangrijk is bij het lezen van een etiket, is dat je niet alleen naar losse waardes kijkt, maar beseft dat mineralen altijd met elkaar samenhangen. De verhouding tussen bijvoorbeeld calcium en fosfor, of tussen koper en zink, is bepalend voor hoe goed ze benut worden. Ook selenium en vitamine E zijn nauw met elkaar verbonden. Die balans zie je niet direct terug op het etiket, maar heeft wel grote invloed op de effectiviteit van het voer.
Vitaminen
Naast mineralen spelen vitaminen een belangrijke rol in het lichaam. Deze worden onderverdeeld in vetoplosbare en wateroplosbare vitaminen.
De vetoplosbare vitaminen die je meestal terugziet op een etiket zijn: (A, D, E en K) worden opgeslagen in het lichaam. Ze komen van nature voor in vers gras, maar gaan grotendeels verloren wanneer gras wordt gedroogd tot hooi.
De wateroplosbare vitaminen zijn de B-vitaminen en vitamine C, deze worden niet opgeslagen in het lichaam. Een overschot wordt via de urine uitgescheiden, waardoor overdosering zelden voorkomt.
Omdat je op basis van een etiket niet kunt zien hoe alle verhoudingen precies liggen, is het belangrijk om kritisch te kijken naar hoe een product is samengesteld. In plaats van zelf losse mineralen en vitaminen te combineren, helpt het om te kiezen voor een product waarin dit al in balans is gebracht. Alle Vitalbix producten hebben een doordachte samenstelling, zodat je niet zelf hoeft te corrigeren of te puzzelen.
- Vul tekorten aan met een balancer waarin vitaminen en mineralen al in de juiste verhouding zijn opgenomen.
Stap 5. Aminozuren
Een ruw eiwitpercentage zegt niet alles over de kwaliteit van het eiwit. Om echt te beoordelen of een voer bijdraagt aan spieropbouw, herstel en algehele gezondheid, is het belangrijk om te kijken naar de aminozuren.
Aminozuren zijn de bouwstenen van eiwitten en spelen een belangrijke rol in het lichaam van het paard. Ze zijn onder andere belangrijk voor spieropbouw, herstel na arbeid, hoefkwaliteit en een gezonde vacht. Aminozuren worden onderverdeeld in twee groepen: essentiële en niet-essentiële aminozuren. Het verschil tussen deze twee zit in de vraag of het paard ze zelf kan aanmaken of niet.
Essentiële aminozuren zijn aminozuren die het paard niet zelf kan produceren. Deze moeten dus volledig via de voeding worden opgenomen. Belangrijke voorbeelden hiervan zijn lysine, methionine en threonine. Deze groep is extra belangrijk omdat ze direct invloed heeft op processen zoals spieropbouw, herstel, groei en weerstand.
Niet-essentiële aminozuren kan het paard daarentegen wel zelf aanmaken, zolang het voldoende bouwstoffen uit de voeding krijgt. Hierdoor zijn ze minder kritisch om direct via de voeding binnen te krijgen.
Hoewel ruwvoer zoals gras en hooi een belangrijke bron van eiwit is en vaak in de basisbehoefte voorziet, kan er in bepaalde situaties; zoals bij intensieve training, groei, dracht of eiwitarm ruwvoer, een tekort ontstaan aan specifieke essentiële aminozuren.
- De kwaliteit van eiwit wordt mede bepaald door essentiële aminozuren zoals lysine, methionine en threonine, niet alleen door het totale eiwitgehalte. Gezien paarden eiwitten voornamelijk uit het rantsoen halen is het ook goed om bij ruwvoer naar het VREp-gehalte te kijken.
Stap 6. Toevoegingsmiddelen, houdbaarheid en producent informatie
Aanvullende voeding bevat vaak toevoegingsmiddelen zoals vitaminen, spoorelementen, aminozuren of antioxidanten. Deze verbeteren de kwaliteit en behouden de werking van voedingsstoffen tijdens opslag.
Op de verpakking vind je ook de THT-datum (ten minste houdbaar tot). Deze geeft aan tot wanneer de kwaliteit van het voer gegarandeerd is, mits het op de juiste manier wordt bewaard. Na deze datum kan de voedingswaarde, met name van vitaminen, geleidelijk afnemen. Bewaar voer daarom altijd koel, droog en afgesloten. Vetrijke of bewerkte graanproducten kunnen ranzig worden of schimmel ontwikkelen als ze te lang of onjuist worden bewaard. Gebruik stevige bakken of tonnen, en voorkom dat muizen of andere dieren erbij kunnen.
Daarnaast vind je belangrijke informatie zoals het fabrikantnummer, geregistreerd bij de NVWA, en het batchnummer op de zak voeding. Noteer het batchnummer als je vragen hebt over een specifieke partij, want zo kan de producent precies nagaan wat er in die batch zat.
Stap 7. Voeradvies
Het voerlabel geeft meestal een Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid (ADH) aan. Dit is een belangrijke richtlijn om ervoor te zorgen dat je paard voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt. Stem het rantsoen altijd af op het gewicht, de conditie en de mate van arbeid van je paard, want geen enkel paard is hetzelfde.
Op onze zakken vind je hiervoor een handige uitgewerkte tabel. Niet elke zak paardenvoer op de markt bevat deze informatie; vaak wordt gewerkt met gemiddelden. Kijk daarom altijd goed naar je eigen paard en zijn behoeften bij het samenstellen van het rantsoen.
Stap 8. Stappenplan voor een bewuste voerkeuze
- Bepaal de behoefte van je paard: sport, recreatie, drachtig of senior
- Controleer of het type voer past bij deze behoefte
- Vergelijk de analytische waarden met wat je paard nodig heeft
- Bekijk de ingrediëntenlijst: graan- vs. vezelrijk; onbewerkt vs. bewerkt
- Controleer toevoegingen: mineralen, vitamines en spoorelementen
- Zoek extra informatie op de website van de fabrikant of stel vragen direct aan hen
Bij Vitalbix vinden we het belangrijk dat je precies weet wat je aan je paard geeft. Onze voeding is rijk aan vezels en bevatten geen toegevoegde suikers, soja of hele granen. Transparantie staat bij ons voorop, zodat je altijd een helder beeld hebt van de samenstelling en hoe de voeding bijdraagt aan de gezondheid van je paard.
We hopen dat deze blog je al veel inzicht heeft gegeven in hoe je etiketten kunt lezen en hoe je de juiste keuze maakt voor jouw paard. Mocht je toch nog vragen hebben over een voeretiket, of wil je graag advies op maat over welke voeding het beste bij jouw paard past, dan kun je altijd bij ons terecht. Bij Vitalbix denken we graag met je mee, zodat jouw paard gezond, energiek en tevreden blijft.
Onze experts helpen jou graag met voedingsadvies op maat
Ieder paard is uniek en heeft een andere voedingsbehoefte. Onze voedingsexperts helpen jou daarom graag met gratis voedingsadvies op maat om een optimaal rantsoen voor jouw paard(en) samen te stellen. Heb jij een pony met overgewicht, een sportpaard dat gevoelig is op zijn maag of heb je meerdere paarden van jong tot oud? Onze experts helpen jou graag met al jouw voedingsvragen. En, met het voedingsadviesformulier is advies aanvragen heel eenvoudig!
